Branża pod lupą banku – które działalności są uznawane za ryzykowne?

W świecie finansowania przedsiębiorstw to, w jakiej branży działasz, może zadecydować o tym, czy otrzymasz kredyt dla firmy, na jakich warunkach i w jakiej wysokości. Czy wiesz, że banki posiadają jasno zdefiniowane listy branż preferowanych oraz branż podwyższonego ryzyka, a każdy bank ma też listę branż wykluczonych z kredytowania? Te niejawne klasyfikacje wpływają na miliony polskich przedsiębiorców.

Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą i planujesz wnioskować o kredyt  firmowy, musisz wiedzieć, jak twoja branża jest postrzegana przez instytucje finansowe. Banki nie oceniają tylko sytuacji finansowej twojej firmy – analizują całe sektory gospodarki pod kątem ryzyka kredytowego. To oznacza, że nawet prosperujące przedsiębiorstwo może napotkać trudności w uzyskaniu finansowania, jeśli działa w branży uznawanej za ryzykowną.

W tym artykule odkryjesz, które branże banki uznają za najbardziej ryzykowne w 2025 roku, dlaczego tak się dzieje i jak się do tego przygotować. Dowiesz się również, które sektory zyskały na atrakcyjności po pandemii i jakie zmiany przynosi nowa rzeczywistość gospodarcza. To wiedza, która może zaoszczędzić ci miesięcy bezskutecznych starań o kredyt i pomóc w wyborze właściwej strategii finansowania.

Dlaczego banki klasyfikują branże według poziomu ryzyka

Problem ryzyka branżowego nie jest wymysłem banków, ale efektem wieloletnich analiz i doświadczeń w finansowaniu różnych sektorów gospodarki. Ryzyko kredytowe to prawdopodobieństwo, że podmiot gospodarczy poniesie straty w następstwie podjęcia danej decyzji ekonomicznej. Dla banków oznacza to ryzyko niespłacenia kredytu przez firmę.

Główne czynniki wpływające na ocenę ryzyka branżowego:

Cykliczność działalności stanowi jeden z kluczowych elementów oceny. Branże charakteryzujące się nieregularnymi wpływami, uzależnione od sezonu czy wahań gospodarczych, są postrzegane jako bardziej ryzykowne. Przez wiele lat branża transportowa i budowlana była traktowana jako branża podwyższonego ryzyka: brak regularności wpływów, uzależnienie do wielu czynników zewnętrznych wpływało na to, że mimo dużego zainteresowania kredytowaniem była niechętnie traktowana przez banki.

Rentowność sektora to kolejny istotny wskaźnik. Branże wykazujące niską rentowność obrotów są mniej atrakcyjne dla banków, gdyż oznacza to mniejsze możliwości generowania środków na spłatę zobowiązań. Banki analizują także stabilność całego sektora, jego perspektywy rozwoju oraz odporność na kryzysy.

Wpływ czynników zewnętrznych odgrywa równie ważną rolę. Branże silnie uzależnione od importu surowców, wahań kursów walut czy decyzji politycznych są oceniane jako bardziej nieprzewidywalne i ryzykowne.

Tradycyjne branże wysokiego ryzyka w Polsce

Budownictwo – lider negatywnych rankingów

Budownictwo konsekwentnie pojawia się na listach najbardziej ryzykownych branż w Polsce. Sektor ten charakteryzuje się specyficznymi wyzwaniami, które czynią go problematycznym z perspektywy banków.

Główne problemy branży budowlanej:

• Ponad 5100 dłużników w bazie firm windykacyjnych
• Wysokie koszty realizacji kontraktów
• Niedoszacowane kosztorysy projektów sprzed 2022 roku
• Ryzyko działalności budowlanej jest znowu dość wysokie. Główne powody to pogorszenie rynku, braki kadrowe w firmach oraz wzrost kosztów pracy

Jednak sytuacja w budownictwie nie jest jednoznacznie negatywna. Dziś kiedy możemy mówić o czasach przed i po pandemii wyraźnie widać, że branże budowlana czy transport drogowy wyszły z niej obronną ręką. To pokazuje, że oceny ryzyka branżowego mogą się zmieniać wraz z warunkami gospodarczymi.

Transport drogowy – między ryzykiem a koniecznością

Transport drogowy historycznie był zaliczany do branż podwyższonego ryzyka. Transport drogowy towarów to 3339 dłużników, głównie z województwa mazowieckiego. Branża ta boryka się z problemami charakterystycznymi dla sektora usług logistycznych.

Wyzwania branży transportowej:

• Uzależnienie od cen paliw
• Konkurencja cenowa
• Problemy z terminowością płatności od kontrahentów
• Wysokie koszty utrzymania floty

Pomimo tych wyzwań, transport pozostaje kluczowy dla gospodarki, co sprawia, że banki nie rezygnują całkowicie z jego finansowania, ale wymagają dodatkowych zabezpieczeń.

Gastronomia i turystyka – nowe wyzwania po pandemii

Pandemia COVID-19 dramatycznie zmieniła postrzeganie branży gastronomicznej i turystycznej przez banki. Pierwszą „nową” branżą najmocniej dotkniętą obostrzeniami jest gastronomia. Sektor ten nadal odczuwa skutki lockdownów i zmian w zachowaniach konsumentów. Banki podchodzą do niego z dużą ostrożnością, wymagając często dodatkowych gwarancji lub wyższych marż.

Branże na czarnej liście banków

Górnictwo – najwyższe ryzyko według analityków

Najbardziej ryzykowną branżą według analityków jest górnictwo. Sektor ten zmaga się z fundamentalnymi problemami strukturalnymi, które czynią go nieatrakcyjnym dla instytucji finansowych.

Problemy górnictwa w Polsce:

• Wysokie koszty wydobycia surowców, niska wydajność pracy oraz przestarzałe technologie
• Regularne spadki wydobycia
• Brak środków na modernizację
• Niepewność regulacyjna związana z transformacją energetyczną

Handel nieruchomościami i pośrednictwo finansowe

Na bankowej czarnej liście branż bez szans na kredyt są przedsiębiorcy zajmujący się handel nieruchomościami czy działający w branży ubezpieczeniowej i finansowej. Te sektory są postrzegane jako szczególnie ryzykowne ze względu na:

• Cykliczność rynku nieruchomości
• Uzależnienie od polityki monetarnej
• Wysoką konkurencję w sektorze finansowym
• Problemy z wyceną aktywów

Usługi osobiste i drobny handel

Fryzjerzy, kosmetyczki, taksówkarze, prowadzący firmy transportowe często znajdują się na liście branż wykluczonych z kredytowania bankowego. Problem ten dotyczy szczególnie małych, jednoosobowych działalności gospodarczych.

Dlaczego małe usługi są problemem dla banków:

• Trudność w ocenie stabilności dochodów
• Brak wystarczających zabezpieczeń
• Nawet 10-letnie, nieprzerwane funkcjonowanie firmy, która terminowo reguluje zobowiązania wobec ZUS i US bywa niewystarczające do przekonania banków, które w analizie patrzą na kod PKD, a nie na perspektywy firmy

Nowe trendy w ocenie ryzyka branżowego

Branże zyskujące na atrakcyjności

Rok 2025 przyniósł zmiany w postrzeganiu niektórych sektorów przez banki. Dla banków szczególnie interesujący jest teraz przemysł zbrojeniowy. Firmy z tego sektora będą wymagać finansowania z uwagi na rosnące inwestycje w obronność.

Branże preferowane w 2025 roku:

• Przemysł zbrojeniowy i obronny
• Zielona energetyka i zbrojeniówka to branże, które pociągną polską gospodarkę w najbliższych latach
• Technologie informacyjne i digitalizacja
• Usługi medyczne i farmaceutyka

Transformacja energetyczna jako szansa

Banki dostrzegają ogromny potencjał w sektorze energetycznym. Największy wysiłek inwestycyjny czeka Polskę w transformacji energetycznej. Połowa zostanie sfinansowana z sektora bankowego. To tworzy nowe możliwości dla firm działających w obszarze odnawialnych źródeł energii.

Bezpieczeństwo biznesu obronnego

Biznes zbrojeniowy jest dla banków bardzo interesujący bo – z ich punktu widzenia – jest bezpieczny. Żadna firma nie produkuje swoich czołgów, haubic czy dronów “na półkę”, a potem szuka chętnych, żeby je kupili. Sprzęt wojskowy wytwarzany jest pod konkretne kontrakty rządowe, a producent ma zagwarantowane w nich przepływy finansowe.

Jak kod PKD wpływa na szanse kredytowe

Znaczenie Polskiej Klasyfikacji Działalności

Banki w analizie patrzą na kod PKD, a nie na perspektywy firmy. Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje nowa klasyfikacja PKD 2025, która może wpłynąć na ocenę ryzyka niektórych branż.

Kluczowe zmiany w PKD 2025:

• Ujęto rodzaje działalności związane z gospodarką cyfrową, gospodarką cyrkulacyjną czy bio-gospodarką
• Doprecyzowano opisy tradycyjnych branż
• Utworzono nowe grupowania dla wcześniej niewyodrębnionych działalności

Lista branż podwyższonego ryzyka AML

Banki muszą także uwzględniać regulacje przeciwko praniu pieniędzy. Lista PKD podwyższonego ryzyka zawiera identyfikatory branż o wyższym ryzyku wystąpienia sytuacji podejrzanych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy.

Branże na liście AML podwyższonego ryzyka:

• Firmy zajmujące się handlem łatwo zbywalnymi towarami
• Firmy prowadzące ożywioną działalność importowo-eksportową, transferujące za granicę bądź otrzymujące z zagranicy wysokie przelewy
• Nieuregulowane instytucje charytatywne i inne organizacje non-profit

Strategie dla firm z ryzykownych branż

Przygotowanie mocnej dokumentacji

Firmy z branż uznawanych za ryzykowne muszą szczególnie starannie przygotować się do procesu kredytowego. Różnice będą wynikały również z formy rozliczania się z urzędem skarbowym. W większości banków wymagane będzie przedstawienie dokumentów związanych z regulowaniem płatności wobec ZUSu i urzędu skarbowego.

Niezbędne dokumenty:

• Aktualne bilanse i rachunki zysków i strat
• Zaświadczenia o niezaleganiu wobec ZUS i US
• Biznesplan zawierający opis przeznaczenia środków z kredytu
• Historia współpracy z kontrahentami
• Prognozy finansowe na okres kredytowania

Zabezpieczenia jako klucz do sukcesu

Banki oczekują wygórowanych zabezpieczeń, a wiele jednoosobowych firm nie ma majątku, który można do tego użyć. Firmy z ryzykownych branż powinny przygotować się na konieczność przedstawienia solidnych zabezpieczeń.

Rodzaje akceptowanych zabezpieczeń:

• Hipoteka na nieruchomości
• Zastaw na majątku ruchomym
• Gwarancje osobiste lub korporacyjne
• Ubezpieczenia kredytu

Alternatywne źródła finansowania

Opcje poza bankami:

• Faktoring i odwrotny faktoring
• Firmy pożyczkowe
• Instytucje pozabankowe są bardziej liberalne w finansowaniu nowych firm
• Leasing operacyjny i finansowy
• Crowdfunding i finansowanie społecznościowe

 

Rola doradcy kredytowego w trudnych przypadkach

Kiedy warto skorzystać z pomocy eksperta

Pamiętajmy, że możemy skorzystać z pomocy doradcy kredytowego, który w bezbolesny sposób przeprowadzi nas przez cały proces udzielenia kredytu dla firmy. Również w przypadku finansowania nowych firm niezbędna może być rola doradcy kredytowego.

Doradca kredytowy może pomóc w:

• Identyfikacji banków otwartych na daną branżę
• Przygotowaniu optymalnej dokumentacji
• Negocjacji warunków kredytowania
• Znalezieniu alternatywnych form finansowania

Korzyści z profesjonalnego doradztwa

Problemem jest też długi czas oczekiwania na decyzję o przyznaniu lub nie finansowania. Banki powinny stosować się do 21-dniowego okresu rozpatrywania wniosku kredytowego. W praktyce znajdują sposób by naginając przepisy robić to o wiele dłużej.

Doświadczony doradca wie, które banki rzeczywiście finansują daną branżę i może zaoszczędzić przedsiębiorcy miesięcy bezskutecznych starań.

Przyszłość oceny ryzyka branżowego

Rok 2025 przynosi nowe wyzwania i możliwości w zakresie finansowania przedsiębiorstw. Po trzech latach wzrostu wyników finansowych sektora napędzanych rosnącymi stopami procentowymi, nadchodzące kwartały będą stanowić weryfikację dla banków. Oczekiwane obniżki stóp procentowych mogą wpłynąć na liberalizację polityki kredytowej banków.

Kluczowe trendy, które będą kształtować ocenę ryzyka branżowego w najbliższych latach, to transformacja energetyczna, digitalizacja gospodarki oraz rosnące znaczenie bezpieczeństwa narodowego. Branże wspierające te procesy mają szansę na poprawę swojego wizerunku w oczach banków.

Pamiętaj, że ocena ryzyka branżowego to tylko punkt wyjścia do analizy kredytowej. Solidne zarządzanie firmą, transparentność finansowa i strategiczne podejście do rozwoju mogą przeważyć szalę nawet w przypadku firm z teoretycznie ryzykownych sektorów. Kluczem do sukcesu jest dobre przygotowanie, znajomość oczekiwań banków i gotowość do przedstawienia przekonujących argumentów za rentownością swojego biznesu.

Jeśli prowadzisz firmę w branży uznawanej za ryzykowną, nie zniechęcaj się. Skorzystaj z pomocy doradcy kredytowego, przygotuj solidną dokumentację i rozważ alternatywne formy finansowania. Rynek oferuje więcej możliwości niż kiedykolwiek wcześniej – trzeba tylko wiedzieć, gdzie ich szukać.