Dlaczego niektórzy nie obchodzą urodzin i imienin?

Dla jednej osoby urodziny oznaczają tort, życzenia i spotkanie z rodziną. Ktoś inny traktuje tę datę jak zwykły dzień, czasem z powodów religijnych. Podobnie jest z imieninami. Czy Biblia zakazuje takich uroczystości? Nie robi tego wprost. Nie przedstawia ich jednak również jako świąt zalecanych chrześcijanom. Dlatego powstały różne podejścia, a decyzja nierzadko zależy od sposobu odczytywania Pisma i osobistego sumienia.

Dlaczego część chrześcijan nie obchodzi urodzin i imienin?

Chrześcijaństwo nie ma jednego wspólnego stanowiska dotyczącego urodzin. Większość kościołów pozwala je obchodzić, o ile spotkanie nie łączy się z zachowaniem sprzecznym z wiarą. Są jednak wspólnoty i pojedynczy wierzący, którzy rezygnują z takiej uroczystości. Powody bywają różne… i nie zawsze oznaczają całkowite odrzucenie prezentów czy rodzinnych spotkań.

Część chrześcijan zwraca uwagę, że Biblia nie opisuje uczniów Jezusa obchodzących własne urodziny. Nie ma też polecenia, aby corocznie świętować dzień narodzin. Dla takich osób ważne staje się pytanie: czy warto wprowadzać do życia religijnego zwyczaj, którego Pismo nie zaleca? Inni uznają ten argument za niewystarczający, ponieważ Biblia nie opisuje wielu neutralnych zwyczajów obecnych we współczesnym życiu.

Pojawia się również obawa przed nadmiernym skupieniem uwagi na solenizancie. Jeśli urodziny stają się pokazem pozycji, kosztownych prezentów albo oczekiwaniem szczególnego traktowania, niektórzy chrześcijanie widzą w tym problem. Sam rodzinny posiłek i podziękowanie Bogu za kolejny rok życia oceniają już inaczej. Wiele zależy więc od znaczenia nadawanego uroczystości.

Imieniny mają inne pochodzenie. Wyrosły z kalendarza wspomnień świętych i męczenników. Osoba nosząca imię danego patrona obchodziła swoje święto w dniu poświęconym tej postaci. Część protestantów nie uznaje kultu świętych ani ich pośrednictwa, dlatego nie widzi religijnego powodu do obchodzenia imienin. Może jednak przyjąć zwykłe życzenia, traktując je jako wyraz pamięci, bez odwoływania się do patrona.

Najbardziej rozpoznawalnym przykładem wspólnoty rezygnującej z obu uroczystości są Świadkowie Jehowy. Nie są jednak jedynymi osobami, które podejmują taką decyzję. Podobne przekonania spotyka się w niektórych mniejszych wspólnotach chrześcijańskich, a czasem u wierzących niezwiązanych z żadnym odgórnym zakazem. Warto więc zapytać daną osobę o jej podejście, zamiast od razu przypisywać ją do określonego wyznania.

Czy Biblia zakazuje obchodzenia urodzin i imienin?

W Biblii nie znajdziemy przykazania zakazującego urodzin. Nie ma również nakazu ich obchodzenia. Sam zwyczaj nie został opisany jako element życia chrześcijańskiego ani jako uroczystość ustanowiona przez Boga. Z tego powodu niektórzy wierzący zachowują ostrożność, a inni uznają urodziny za neutralną okazję rodzinną.

Przeciwnicy obchodów wskazują głównie na dwie historie. Pierwsza dotyczy urodzin faraona, podczas których uwolniono przełożonego podczaszych, a przełożony piekarzy został stracony (Rdz 40,20–22). Drugi opis przedstawia ucztę Heroda zakończoną ścięciem Jana Chrzciciela (Mt 14,6–11; Mk 6,21–28). Oba wydarzenia mają wyraźnie negatywny finał.

Czy oznacza to zakaz wszystkich urodzin? Niekoniecznie. Tekst potępia niesprawiedliwe decyzje władców, lecz nie zawiera zdania, że przyczyną zła było samo świętowanie dnia narodzin. Dwie historie mogą skłaniać do refleksji, ale zbudowanie na nich powszechnego zakazu wymaga już określonej interpretacji.

Biblia pokazuje też radość z narodzin człowieka. Rodzina i sąsiedzi Elżbiety cieszyli się po narodzeniu Jana Chrzciciela (Łk 1,57–58). Narodziny Jezusa zostały ogłoszone jako dobra wiadomość przynosząca wielką radość (Łk 2,10–14). Nie były to coroczne przyjęcia urodzinowe, jednak fragmenty te pokazują, że radość z przyjścia dziecka na świat sama w sobie nie jest przedstawiona negatywnie.

Podobnie wygląda sprawa imienin w Biblii. Pismo ich nie opisuje, ponieważ tradycja związana z kalendarzem świętych rozwinęła się później. Chrześcijanin uznający modlitwy do świętych lub przypisywanie im opieki za niewłaściwe może odrzucić religijną treść imienin. Ktoś inny potraktuje ten dzień wyłącznie jako okazję do rodzinnego spotkania i dobrego słowa.

Pomocna może być zasada z Listu do Rzymian 14,5–6, gdzie Paweł pisze o różnym ocenianiu poszczególnych dni i działaniu zgodnie z przekonaniem przed Bogiem. Fragment nie omawia bezpośrednio urodzin ani imienin, dlatego nie powinien być przedstawiany jako prosty nakaz w tej sprawie. Wskazuje jednak, że w kwestiach nieuregulowanych wprost ważne są sumienie, motywacja i unikanie osądzania innych. 

Najuczciwszy wniosek jest więc ostrożny. Biblia nie zakazuje urodzin i imienin, lecz także ich nie promuje ani nie ustanawia. Chrześcijanin powinien ocenić, co dla niego oznacza dana uroczystość i czy sposób jej obchodzenia pozostaje zgodny z jego wiarą.

Czy składać życzenia osobie, która nie obchodzi urodzin lub imienin?

Najlepiej najpierw poznać podejście danej osoby. Sam fakt, że ktoś nie organizuje przyjęcia, nie zawsze oznacza sprzeciw wobec życzeń. Może nie lubić większych spotkań, nie przywiązywać znaczenia do daty albo przechodzić trudniejszy okres. Ktoś inny rezygnuje z obchodów z powodów religijnych i nie chce uczestniczyć nawet w symbolicznym świętowaniu.

Jeśli nie masz pewności, można po prostu zapytać: „Czy składasz lub przyjmujesz życzenia urodzinowe?”. To krótkie pytanie pozwala uniknąć niezręcznej sytuacji. Nie należy przekonywać, że dana osoba przesadza albo odbiera sobie przyjemność. Dla niej odmowa może wynikać z ważnych przekonań, nawet jeśli Ty oceniasz ten zwyczaj zupełnie inaczej.

Co zrobić, gdy ktoś nie przyjmuje życzeń? Nadal można okazywać mu sympatię przez cały rok. Dobre słowo nie musi być związane z datą urodzenia. Możesz podziękować za pomoc, powiedzieć, że cenisz znajomość albo zaprosić tę osobę na zwykłe spotkanie w innym terminie. W ten sposób okazujesz życzliwość bez tworzenia uroczystości, której ona nie uznaje.

Nieco inaczej może wyglądać podejście do imienin. Osoba odrzucająca ich religijne znaczenie może nie mieć nic przeciwko neutralnej wiadomości, ale może również poprosić, aby w ogóle nie wyróżniać tego dnia. Nie da się ustalić jednej zasady dla wszystkich protestantów czy osób niewierzących. Nawet w tej samej społeczności reakcje mogą się różnić.

A jeśli życzenia zostały już wysłane? Wystarczy przyjąć wyjaśnienie i zapamiętać preferencję na przyszłość. Nie ma potrzeby prowadzenia sporu teologicznego przy torcie w pracy ani żądania szczegółowego uzasadnienia. Szacunek działa w obie strony – osoba nieobchodząca urodzin nie musi krytykować świętujących, a pozostali nie powinni zmuszać jej do przyjęcia prezentu czy udziału w przyjęciu.

Urodziny i imieniny nie mają w Biblii rangi obowiązkowych świąt, dlatego wśród chrześcijan istnieją różne stanowiska. Najrozsądniej uszanować sumienie drugiej osoby i nie traktować odmowy jako osobistego odrzucenia. Życzliwość można przecież okazywać częściej niż raz w roku… i nie potrzebuje ona zaznaczonej daty w kalendarzu.